Bazylika św. Mikołaja

Klasztor Dominikanów (OP)

Zwycięska
Matka Boża Różańcowa

data nadania tytułu bazyliki mniejszej 
1 lipca 1751 roku 

Archidiecezja Gdańska

Obraz MB

Wyjątkowo piękny kościół oo. Dominikanów jest jedną z wielu zabytkowych świątyń Gdańska, ale jest także najstarszą gotycką budowlą w tym mieście. Pochodzi z XIV–XV wieku. Posiada bogate wyposażenie wnętrza – szczególnie cenne są: główny ołtarz, stalle, ambona i, organy. Najbardziej dramatyczny okres w historii kościoła to wiek XVI, zaś czasy największej świetności przypadają na lata od schyłku owego stulecia do rozbiorów i wojen napoleońskich. W 1945 roku, kiedy legły w gruzach wszystkie świątynie śródmieścia, jedynym ocalałym był właśnie kościół św. Mikołaja.
Cudowny obraz Bogurodzicy, znajdujący się w bocznym ołtarzu bazyliki św. Mikołaja, przybył do Gdańska ze Lwowa, wraz z dominikanami sprowadzonymi tu przez św. Jacka Odrowąża. Namalowany jest na desce z drzewa lipowego techniką temperową, ze złoceniami. Matka Boża ujęta w półpostaci, frontalnie, zwraca głowę nieco w stronę Jezusa. Na lewej ręce trzyma Dzieciątko Jezus. Wyniki najnowszych badań nad pochodzeniem obrazu wskazują, że pod względem układu kompozycyjnego nawiązuje on do nieistniejącego już starochrześcijańskiego wizerunku Hodegetrii Konstantynopolitańskiej, którą uważano za patronkę pielgrzymów, podróżników, przewodników i niewidomych. Jest to jeden z wielu obrazów, którego pierwowzór powstał zapewne na Bałkanach w wieku XIII, a rozpowszechniła go szkoła serbsko-macedońska. Opisywany wizerunek powstał w końcu XIV wieku we Lwowie, w pracowni nieznanego mistrza. Według innej oceny obraz jest jedną z najbardziej znanych kopii ikony Matki Bożej Smoleńskiej – podobnie jak ikona z cerkwi Zaśnięcia Bogurodzicy w Moskwie.
W jaki sposób kopia ikony zawędrowała do Lwowa, trudno dociec. Legendarne dzieje obrazu zawierają wątki tradycji bizantyjskiej i ruskiej, a przede wszystkim wątki legend ikony smoleńskiej, z którą lwowski obraz utożsamiano. Według tradycji obraz był własnością cesarza bizantyjskiego Bazylego II, który wydając w roku 987 swą siostrę Annę Porfirogenetkę za księcia ruskiego Włodzimierza Wielkiego, dał jej go w posagu. Początkowo umieszczono go w Kijowie, potem w Haliczu i wreszcie we Lwowie, w kościele oo. Dominikanów.